1 ... 175 176 177 178 179 180 181 182 ... 216

III ŞAM, ŞAM AĞACI - LüĞƏTDƏ gedəN İXTİsarlar

səhifə179/216
tarix21.10.2017
ölçüsü6.16 Mb.

III ŞAM, ŞAM AĞACI 

Alma, palıd, şam  ağacı  hal  ilə;  Eylədilər  bəhsi bu  minval  ilə 

(M.Ə.Sabir).

I ŞAN, DARAQ (

bal şanı, arı şanı)

II şan 

bax 

1. 

ad; 2. şərəf 

1; 3. 

hörmət 

şana 

bax 

1

.

 

yaba; 2. daraq 

1

 

ŞANAPİPİK 

(quş) Əbdül birinci maşım

gətirəndə  stansiyanın  dağlarında  oxuyan 

şanapipiyi  xatırladı,  sonra  Cəfər  müəllimi 

(M.Süleymanlı);  

HOP-HOP  

[Qəndab:] 

Menim  sarı  hop-hopum  yenə  budaqda  öz 

mahnısını  oxuyurdu  (B.Bayramov);  

HÜT-

 

HÜT  

Quşların  da  qəziyyələri  bu  dəftərdə 

yazılmışdı.  Hiit-hüt  qız  imiş,  çayda  çimir­

miş, başını daradığı yerdə birdən qayınatası 

böyürdən çıxır, qız utanıb üzünü göyə tutur: 

“Ey  Allah,  məni  quş  elə,  həyam  özümdə 

qalsın”  (Çəmənzəminli);  

KƏKİLDARAQ

 

(məh.) Çöl quşları: ...bildirçin, şoğal, kəkil-  daraq, çəpərsərçəsi, muradquşu, kəklik, tu­

tuquşu, qırğı, bülbül və s. (“Azərbaycan folk­

loru  antologiyası”);  

ŞİNƏBUB 

Meynələrin 

altında  hərlənən  şinəbublar;  Növbələşən 

kölgəyə, nura məftun olublar (X.Rza).

1.  ŞANLI  

[Muxtar  boy:]  Mənim  nəslim  şanlı, şərəfli Turanın cahangiri Teymur xanın 

nəslindəndir  (S.S.Axundov);  

ŞÖHRƏTLİ

 

Məlum  şeydir  ki,  alimlərimiz  və  şöhrətli 

yazıçılarımızın  çoxu  Bakıdadırlar  (C.Məm- 

mədquluzade); 

ZİŞAN 

(kl.əd.) Kişidən istə­

nilən işdir, iş; Kim ki, iş yapdı, o zişan oldu 

(M.Ə.Sabir); 

ŞƏRƏFLİ 

(bax). 2. 

ŞANLI, CƏSUR, QƏHRƏMAN, RƏ­

ŞADƏTLİ

şans 

bax ümid 

şantan 

bax kafeşantan 

şapalaq 

bax şillə 

şapalaqlamaq 

bax şillələmək 

şapka 

bax 1. papaq; 

2. 

rüşvət 

şapparlamaq 

bax döymək 

1

 

şapşap 

bax çust 

şapur 

bax şahzadə 

şatır 

bax çörəkçi

ŞARLATAN,  AVANTÜRİST,  BİC-

 

HARAMZADƏ,  MÜFƏTTİN  

[Qonaq:] 

De görüm, şarlatanın toçnı mənası nədir?

Şam

Mən  bu  sorğuya  heç  əhəmiyyət  vermədim, 

qulağım ardını qaşıya-qaşıya cavab verdim:  Şarlatanın  toçnu  mənası  şarlantadır.  Dedi: 

Daha sonra? - Bic-haramzadə. Dedi: Ayn bir 

söz yoxmu? -Avantürist. Dedi: Bu kafi deyil, 

başqa bir sözlə aydınlaşdır. - Miifəttin... Dedi: 

Bildiyimi  də  unutdurdun.  Müfottin  nədir? 

Mənə de görüm bu söz türk sözüdür, yoxsa 

rus? (Qantəmir); 

FIRILDAQÇI 

(bax); 

HİY-

 

I  LƏGƏR  

(bax). 

şayan 

bax layiq 

şayəd 

bax bəlkə 

şayəstə 

bax layiq

ŞAYİƏ  

Əmir  İnancın  evinə  tezliklə  hü­

cum ediləcəyi şayiələri hər yerdə danışılırdı 

(M.S.Ordubadi); 

DEDİ-QODU 

Bununla da 

Qızıl  Arslan  ixtilafın  holl  olunduğunu  və 

dedi-qoduların  bitdiyini  zənn  edərək  sevi­

nirdi (M.S.Ordubadi); 

XƏBƏR 

(bax), 

SÖZ-

 

SÖHBƏT 

(dan.).

ŞEH 

...Men desəm artıqdır, özün bilirsən; 

Lalə yarpağında şehə bənzəyir (M.Miişfıq); 

JALƏ 

Bitər çəməndə lalələr, əlində al piya­

lələr;  Səhər  zamanı  dür  kimi  düşər,  ot  üstə 

jalələr (A.Sehhət); 

ŞƏBNƏM 

(şair.) Dönmə 

bir  şəbnəmə  yaz  şəhərində;  Könül,  günəş 

' kimi parla yerində (M.Müşfiq).

ŞEİR 

(ədəb.) Xan zamanında Vaqif neçə 

vaxt Kür qırağında qalıb, təngişməyi və və­

tənə  qayıtmaq  arzusunu  bu  şeirdə  yazıb 

(Ə.Haqverdiyev);  

ƏŞAR  

Şairəm,  çünki 

vəzifəm  budur  əşar  yazım  (M.Ə.Sabir); 

NƏZM  

Burada  mən  kitabı  genə  əlimə  al­

dım  və  açdım  orta  səhifələrini  vərəqlədim. 

Hər  yeri  nəzm  idi  (Ə.Haqverdiyev);  

POE­

ZİYA, TAZİYANƏ 

(kiçik satirik şeir).

ŞEİRLƏŞMƏ 

(ədəb.) Aşıq Pəri., öz şeir-  ləşmələri  ilə  Qarabağ  müasirləri  içərisində 

böyük şöhrət qazandı.. (F.Qasımzadə); 

DE­

YİŞMƏ  

Onun  [Aşıq  Pərinin]  deyişmələri, 

hazırcavabcasına  dediyi  şeirlər  diqqəti  cəlb 

edirdi (F.Qasımzadə); 

MÜŞAİRƏ 

O, müa­

sirləri ilə apardığı müşairələrdə aciz qalmır, 

çox  zaman.,  üstün  gəlirdi  (F.Qasımzadə); 

BEYTLƏŞMƏ.

Şeirləşmə

345



ŞEİRLƏŞMƏK  (ədəb)  Məhəmməd  bəy 

Aşıq,  Mirzəcan  Medətov,  Mirzə  Həsən 

Mirzə  və  başqaları  onunla  [Aşıq  Pəri  ilə] 

dostluq  şəraitində  şeirləşirdilər  (F.Qasım- 

zadə);  DEYİŞMƏK  Çox  deyildir,  bir  az 

bundan irəli; Mirzecanla deyişmişdir bir Pəri 

(Ə.Cavad);  BEYTLƏŞMƏK  [Abbas  ço­

bana:] Bir az keçəndən sonra dedi ki, icazə 

verin  mənim  bu  şagirdlərim  sizin  şagirdlə  bevtləşsin..  (“Abbas  və  Gülgəz”);  BAĞ­

LAŞMAQ, 


şenlik bax oba 1 

şeş-beş  bax  nərd 

şeşpər bax toppuz 1

ŞEY,  NƏSNƏ  Üç  aym  parasını  qabaqca 

alıb özümə lazım bəzi ııəsnələr [şeylər] aldım 

(N.Vəzirov);  ZAD  Kişi,  məlum  zaddı  ki, 

övrətdən  güclü  olar  (C.Memmədquluzadə); 

CİSİM,  MADDƏ, 

şeyda bax vurğun 

şeydabaz  bax  arvadbaz 

şeydabazlıq  bax  arvadbazlıq 

ŞEYPUR  (mus.)  Birdən  haradasa  şeypur 

çalındı  (M.Hüseyn);  KƏRƏNAY  Toğrulun 

öz oğlu və vəliəhdi Melikşah ilə bərabər sa­

ray qapısından çıxaraq rəsmi-keçid meyda­

nına  gəlmək  istədiyini  təbillər  və  kərəııay- 

lar əhaliyə xəbər verdi (M.S.Ordubadi).

ŞEYPURÇU  (şeypur  çalan  musiqiçi), 

KƏRƏNAYÇI

1.  ŞEYTAN  (zool.)  [Hacı  Murad:]  Heç 

şeytanın  da  ağlına  gəlməz  ki,  mən  burada 

pul  basdırmışam  (S.S.Axundov);  ƏZAZİL 

(kl.əd.)  Əhsən-teqvimi  inkar  eylər  imansız 

fəqih; Şol əzazilin ki, adın həq deyər, şeytan 

budur (Nəsimi); İBLİS Yığıncağa yaxınlaşıb 

gördüm; İblis ki, cəhənnəmin sədri-idarəsi­

dir, bir uca taxtın üstünə çıxıb sağa və sola 

şıllaq atır (Ə.Haqverdiyev).

2. şeytan bax hiyləgər

3. şeytan bax fitnəkar, xəbərçi 

şeytançılıq bax xəbərçilik

I ŞEYTANI, TOXUMTÖKMƏ

II  şeytanı bax tətik

Şeirləşmək

ŞEYTANLAMAQ İsmayıl Mikayılı şey­ tani adı... (H. Abbaszadə); ÇUĞULLAMAQ 

Yadımdadır, anası oğlunu gənclik həyəcanı­

nın, müctəhidi lənətleməsini pis nəticələrin­

dən qorxaraq, ərinə onu çuğullamış və o gecə 

yoldaşım  atasından  bir  neçə  şillə  almışdı 

(A.Şaiq);  XƏBƏRÇİLİK  ELƏMƏK/ET- 

MƏK, ŞEYTANÇILIQ ELƏMƏK.

ŞEYTANSİFƏT, ŞEYTAN XASİY­

YƏTİ, ŞEYTANA OXŞAR 

şəb bax gecə 

şəbab bax gənclik 

şəbahət bax oxşarlıq 

şəbbu bax mixəkgülü 

şəbbugülü bax şəbbu 

şəbədə bax masqara 

şəbədəbaz bax masqarabaz 

şəbih bax tamaşa 

şəbihgərdan bax rejissor 

şəbihgərdanlıq bax rejissorluq 

ŞƏBİ-HİCRAN Şəbi-hicran yanar ca­

nım, tökər qan çeşmi-giryanım; Oyadar xəlqi 

əfğanım, qara bəxtim oyanmazmı (Füzuli); 

HİCRAN-ŞƏBİ Gərçi üzündən ayrıyam, 

amma xəyalinə; Hicran-şəbində göyə baxıb, 

mahə şükr edim (Xətayi); AYRILIQ GE­

CƏSİ.


şəbnamə bax intibahnamə 

şəbnəm bax şeh 

şəbparə bax yarasa

ŞƏCƏRƏ (nəsil cədvəli, nəsil tarixi) Hər 

ehtimala qarşı şəcərə düzəltmək lazımdır bu 

adam üçün, guya İran şahı Bəhram Çubinin 

nəslindəndir (Ə.Memmədxanlı); SİLSİLƏ 

[Mehrəli bəy:] Ədil bəy, mənim silsiləmdə.. 

mehtər olmuş şəxs yoxdur (S.S.Axundov); 

GENEALOGİYA. 

şəfaxana bax xəstəxana 

ŞƏFƏQ (gün çıxmamış görünən qızartı) 

Xoruzlar banlayır, şəfəqlər qızarır, səhər açı­

lırdı (M.İbrahimov); QIZARTI Qızartı artır, 

dan yeri açılır; Göy üzünə al alovlar saçılır 

(A.Səhhət); ŞÖLƏ [Xanimana:] Ey könül 

nəğmə kimi yerlərdə sürüşmə, şölə ol, göy­

lərə yüksəl (A.Şaiq).

Şəfəq

346



:

pdf
pdf -> D01777c1s2y1998. pdf 22. 02. 2010 16: 47: 46 Page 132
pdf -> Microsoft Word 909mustafa cevik doc
pdf -> 1 Dr. Semih BÜYÜkkol 2
pdf -> 38 konsiLİum 05/2010 konsilium t oksikozların etiologiyasında mərkəzi sinir sistemində qabıq və qabıqaltı nüvələr arasındakı müvazinətin pozulması, bütün mübadilə proseslərində, hormonal və immun sistemdə dəyişikliklərin olması


Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


iii-international-308.html

iii-international-312.html

iii-international-317.html

iii-international-321.html

iii-international-326.html